TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) CÓ GIÚP TRẠNG QUỲNH “CHƠI CHỮ” ĐƯỢC BẰNG TIẾNG ĐỨC?

Tóm tắt

Bài viết này phân tích giới hạn của Trí tuệ nhân tạo (AI) trong dịch truyện tiếu lâm, đặc biệt là những câu chuyện giàu bản sắc văn hóa Việt. Thể loại văn học này đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về văn hóa, ngữ cảnh và sắc thái ngôn ngữ. Bài viết tập trung vào phân tích một số ví dụ bản dịch truyện tiếu lâm về Trạng Quỳnh từ tiếng Việt sang tiếng Đức do AI thực hiện (ChatGPT và Gemini). Những bản dịch này được gửi cho một nhóm độc giả người Đức để họ nhận xét. Trên cơ sở phân tích những bản dịch của AI và những nhận xét của nhóm độc giả người Đức, bài viết bàn thảo những trường hợp mà AI gặp khó khăn hay thậm chí là “bất khả dịch”. Thông qua việc đánh giá chất lượng các bản dịch của AI dựa vào quan điểm của Reiß và dựa vào đánh giá của người đọc bản ngữ, bài viết chỉ ra những thách thức lớn mà AI phải đối mặt khi xử lý các yếu tố đặc trưng của truyện tiếu lâm Việt Nam, đặc biệt khi xử lý những hiện tượng chơi chữ. Kết quả khảo sát lượng dữ liệu nhỏ ban đầu cho thấy khả năng truyền tải chức năng hài hước và biểu đạt những ý nghĩa sâu xa, đa tầng, nhiều lớp thông qua thủ pháp chơi chữ đặc trưng trong truyện Trạng Quỳnh vẫn còn hạn chế. Ngoài ra, nghiên cứu cũng gợi mở hướng sử dụng AI trong dạy và học dịch thuật Đức - Việt.