PHÂN ĐOẠN VÀ HÀNH ĐỘNG CỦA QUÁ TRÌNH DỊCH THUẬT NHẬT - VIỆT: TIẾP CẬN TỪ PHỎNG VẤN BÁN CẤU TRÚC
Nội dung chính của bài viết
Tóm tắt
Bài viết° khảo sát các phân đoạn trong quá trình dịch đơn chiều từ tiếng Nhật sang tiếng Việt thông qua phỏng vấn bán cấu trúc với 5 giảng viên. Dữ liệu được mã hóa theo hai phân đoạn chính: Phân tích (A1 - A4) và Tái lập (B1 - B3). Trên cơ sở ma trận nhị phân, chúng tôi áp dụng kỹ thuật MDS (thang đo đa hướng) để nhận diện cấu trúc hành vi dịch. Kết quả cho thấy ba nhóm: (1) G001 theo quy trình tối giản, tập trung vào phân tích và đối chiếu nghĩa; (2) G002, G003 cùng thực hiện A1, A2 nhưng khác biệt ở các bước Tái lập; (3) G004, G005 cùng thực hiện A2, A4, B1, B3 nhưng khác nhau ở mức độ bao phủ phân đoạn B. Kết quả chỉ ra A2 là mốc bản lề của 4/5 khách thể, sau đó xuất hiện sự phân kỳ rõ trong hành động dịch. Từ đó, nghiên cứu khẳng định quá trình dịch là chuỗi hoạt động vừa mang tính nhận thức vừa mang tính tạo ngôn, đồng thời đưa ra khuyến nghị trong giảng dạy và đào tạo dịch thuật.
° Nghiên cứu này được Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh cấp kinh phí trong đề tài mã số T2025.09.1.
Từ khóa
dịch thuật, quá trình dịch, phân tích, tái lập, giảng dạy dịch thuật.
Chi tiết bài viết
Tài liệu tham khảo
Borg, C. (2018). The phases of the translation process: Are they always three? Trong Junior College Multi-Disciplinary Conference: Research, Practice and Collaboration: Breaking Barriers. https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/38130
Cap, T. N. H. (2024). A contrastive study of workplace address terms in Japanese and Vietnamese: A corpus-based analysis of the films “From Five to Nine” and “Những nhân viên gương mẫu”. DTU Journal of Science and Technology, 5(66), 94-101. https://elib.duytan.edu.vn/Tapchi/Detail/121755/1/122
Danks, H. J., & Griffin, J. (1997). Reading and translation: A psycholinguistic perspective. In H. J. Danks, G. M. Shreve, S. B. Fountain & M. K. McBeath (Eds.), Cognitive processes in translation and interpreting (pp. 161-175). Sage. https://uk.sagepub.com/en-gb/asi/cognitive-processes-in-translation-and-interpreting/book6132
Dao, T. H. H. (2017). Giving receiving sentences in Japanese: A contrastive study with Vietnamese. University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.
Duong, Q. N. (2024). Complaint acts in Vietnamese and Japanese [Doctoral dissertation, University of Science and Education-The University of Danang]. https://daotao.ued.udn.vn/wp-content/uploads/2024/07/Toan-van-luan-an_NCS-Duong-Quynh-Nga.pdf
Gerloff, P. (1986). Second language learners’ reports on the interpretive process: Talk-aloud protocols of translation. In S. Blum-Kulka (Ed.), Interlingual and intercultural communication (pp. 243-262). Gunter Narr.
Gile, D. (2009). Basic concepts and models for interpreter and translator training (Rev. ed.). John Benjamins Publishing Company. https://doi.org/10.1075/btl.8
Hvelplund, K. T. (2011). Allocation of cognitive resources in translation: An eye-tracking and key-logging study [Doctoral dissertation]. https://www.econstor.eu/handle/10419/208778
Ishihara, T. (2010). Differences in translation processes by text genre. Interpreting and Translation Studies, 10, 85-101. https://doi.org/10.50837/its.1005
Jakobsen, A. L., & Hansen, G. (2002). Orientation, segmentation, and revision in translation. In G. Hansen (Ed.) Empirical translation studies: Process and product. (pp. 191-204). Samfundslitteratur. https://research.cbs.dk/en/publications/empirical-translation-studies-process-and-product/
Krings, H. P. (1986). Translation problems and translation strategies of advanced German learners of French (L2). In J. House & S. Blum-Kulka (Eds.), Interlingual and intercultural communication (pp. 263-275). Gunter Narr.
Mossop, B. (2000). The workplace procedures of professional translators. In A. Chesterman, N. Gallardo San Salvador & Y. Gambier (Eds.), Benjamins Translation Library (Vol. 39, 39). John Benjamins Publishing Company. https://doi.org/10.1075/btl.39.07mos
Nagata, S., & Hiratsuka, Y. (2009). Translation as reconstruction in the translator’s inner world. Interpreting and Translation Studies, 9, 211-233. https://doi.org/10.50837/its.0913
Nghiem, H. V. (2023). An analysis of Vietnamese-Japanese translation errors made by third-year students in the Japanese Department, Hanoi University. Journal of Foreign Language Studies, 73, 31–43. https://doi.org/10.56844/tckhnn.73.687
Nguyen, T. V. A. (2023). A survey of the Vietnamese translations of the Japanese expressions ~te iku and ~te kuru. In Proceedings of the National Conference on Research and Teaching of Foreign Languages, Linguistics, and International Studies in Vietnam (UNC 2023). Vietnam National University, Hanoi. https://repository.vnu.edu.vn/server/api/core/bitstreams/8a41255b-c583-401b-96a3-6ebe6ba8b134/content
Oster, K. (2017). The influence of self-monitoring on the translation of cognates. Trong S. Hansen-Schirra, O. Czulo, & S. Hofmann (Eds.), Empirical modelling of translation and interpreting. 23-39. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.1089335
Phan, C. P. A. (2024). An analysis of Kanji errors in the translation process of students majoring in Japanese language. Ho Chi Minh City Open University Journal of Science, 19(1), 74-84. https://journalofscience.ou.edu.vn/index.php/soci-vi/article/view/3257
Someya, Y. (2010). The teaching of translation in the context of college education: Its purpose and rationale. Journal of Foreign Language Studies, 3, 73-102. https://kansai-u.repo.nii.ac.jp/records/10163
Tran, T. M. P. (2017). The translation of verbal nominalization markers from Japanese into Vietnamese. VNU Journal of Foreign Studies, 33(5), 87-103. https://doi.org/10.25073/2525-2445/vnufs.4191
Vu, M. H. (2023). A contrastive study of Japanese and Vietnamese personal pronouns for translation teaching and learning purposes. Journal of Foreign Language Studies, 74, 3-13. https://journals.hanu.edu.vn/index.php/tckhnn/article/view/721
Vu, T. N. (2018). Tense in Japanese and its equivalent expressions in Vietnamese [Doctoral dissertation, Graduate Academy of Social Sciences - Vietnam Academy of Social Sciences]. https://gass.edu.vn/ConvertIMG/Uploads/pdfdoan/2018_11/LA_VuThuyNga.pdf
Yamada, Y. (2011). Working memory and the translation production process. An Invitation to Translation Studies in Japan, 6, 1-14. https://doi.org/10.50837/itsj.0601