ẨN DỤ CHUYỂN ĐỘNG TRONG BÁO CHÍ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TIẾNG HÀN: NHẬN THỨC VỀ NGHĨA HÀM ẨN VÀ KHÓ KHĂN DIỄN GIẢI CỦA NGƯỜI HỌC TIẾNG HÀN TẠI VIỆT NAM

Nguyễn Thị Tuyết Mai1,
1 Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Hàn Quốc, Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Số 2 Phạm Văn Đồng, Cầu Giấy, Hà Nội, Việt Nam

Nội dung chính của bài viết

Tóm tắt

Trong diễn ngôn báo chí công nghệ thông tin tiếng Hàn, các hiện tượng công nghệ trừu tượng thường được ý niệm hóa thông qua ẩn dụ chuyển động, qua đó ánh xạ từ miền nguồn vận động vật lý sang các quá trình lan tỏa và phát triển giúp làm tăng tính trực quan trong nhận thức của người đọc. Mặc dù ẩn dụ ý niệm chuyển động đã được nghiên cứu trong diễn ngôn truyền thông, khía cạnh tiếp nhận và diễn giải (interpretation/construal) của người học ngoại ngữ vẫn chưa được khai thác sâu. Nghiên cứu này khảo sát nhận thức và khó khăn diễn giải của sinh viên chuyên ngành tiếng Hàn tại Việt Nam đối với ẩn dụ ý niệm chuyển động trong báo chí công nghệ thông tin tiếng Hàn, Vận dụng Lý thuyết Ẩn dụ ý niệm (Lakoff & Johnson, 1980), nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp (định tính và định lượng mô tả) với dữ liệu thu thập qua bảng hỏi khảo sát sinh viên. Kết quả chỉ ra rằng dù người học nhận biết được nghĩa hàm ẩn của các biểu thức, họ vẫn gặp nhiều trở ngại trong việc nắm bắt sắc thái đánh giá và ý nghĩa hàm ẩn đặc thù. Để giải mã ẩn dụ, người học thường áp dụng các chiến lược như: dựa vào ngữ cảnh, dịch đối chiếu sang tiếng mẹ đẻ và loại suy dựa trên sự tương đồng về mô hình văn hóa. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các định hướng ứng dụng trong giảng dạy và đào tạo dịch thuật, nhằm nâng cao năng lực tri nhận và khả năng diễn giải ẩn dụ ý niệm trong bối cảnh chuyên ngành cho người học.

Chi tiết bài viết

Tài liệu tham khảo

Bender, A., & Beller, S. (2014). Mapping spatial frames of reference onto time: A review of theoretical accounts and empirical findings. Cognition, 132(3), 342–382.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0010027714000560
Je, M., & Koo, B. (2014). 경제 현상의 언어화를 통해 본 은유의 담화 구성력 [Metaphor’s discourse-constructing power through the verbalization of economic phenomena]. Korean Semantics, 43, 1–31. https://www.kci.go.kr/kciportal/ci/sereArticleSearch/ciSereArtiView.kci?sereArticleSearchBean.artiId=ART001864990
Kim, D. W. (2010). 인지언어학 연구 방법론 [Methodology of cognitive linguistics research]. Urimar Yeongu, 27, 5–28. https://www.dbpia.co.kr/pdf/cpViewer?nodeId=NODE09030659
Kövecses, Z. (2010). Metaphor: A practical introduction (2nd ed.). Oxford University Press. https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=vi&user=xgQyyFoAAAAJ&citation_for_view=xgQyyFoAAAAJ:uc_IGeMz5qoC
Lai, T. M. D. (2024). Khảo sát ẩn dụ ý niệm thị trường là cơ thể người trên một số báo [A survey of the conceptual metaphor “market is a human body” in several newspapers]. HUFLIT Journal of Science. https://hjs.huflit.edu.vn/index.php/hjs/article/view/210
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press. https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=vi&user=KEU0vpcAAAAJ&citation_for_view=KEU0vpcAAAAJ:u5HHmVD_uO8C
Ly, T. T. (2009). Ngôn ngữ học tri nhận: Từ lí thuyết đại cương đến thực tiễn tiếng Việt [Cognitive linguistics: From general theory to Vietnamese practice]. Social Sciences Publishing House. https://www.scribd.com/document/851596924/Ngon-Ng%E1%BB%AF-H%E1%BB%8Dc-Tri-Nh%E1%BA%ADn-NXB-Ph%C6%B0%C6%A1ng-%C4%90ong-2009-L%C3%BD-Toan-Th%E1%BA%AFng-365-Trang-1
Nguyen, L. D. A. (2024). Ẩn dụ ý niệm về truyền thông trong tiếng Việt (Có liên hệ với tiếng Anh) [Conceptual metaphors for media in Vietnamese (with reference to English)] [Summary of doctoral dissertation, The University of Da Nang]. https://daotao.ued.udn.vn/wp-content/uploads/2024/12/CAP-TRUONG-TOM-TAT-TV-DIEP-ANH.pdf
Nguyen, T. H. G. (2014). Đối chiếu ẩn dụ “风” trong tiếng Hán và “gió” trong tiếng Việt từ góc nhìn ngôn ngữ học tri nhận [A contrastive study of the metaphor “风” (wind) in Chinese and “gió” (wind) in Vietnamese from a cognitive linguistics perspective]. VNU Journal of Foreign Studies, 30(2), 7–13. https://jfs.ulis.vnu.edu.vn/index.php/fs/article/view/445
Nguyen, T. M. (2024). Conceptual metaphors of artificial intelligence and AI development in The Guardian Newspaper. VNU Journal of Foreign Studies, 40(4), 128–141. https://jfs.ulis.vnu.edu.vn/index.php/fs/article/view/5345
Nguyen, V. H. (2024). Nghiên cứu về ẩn dụ ý niệm ở Việt Nam: Những khoảng trống chưa được nghiên cứu [Conceptual metaphor research in Vietnam: Unexplored gaps]. HaUI Journal of Science & Technology, 60(10), 14–22. https://jst-haui.vn/media/31/uffile-upload-no-title31698.pdf
Pham, T. T. T. (2017). Ánh xạ của ẩn dụ ý niệm trong các bài báo kinh tế tiếng Anh [Mappings of conceptual metaphors in English economic news articles]. Journal of Foreign Language Studies, 52, 25–37. https://journals.hanu.edu.vn/tckhnn/article/view/608
Tran, V. C. (2007). Ngôn ngữ học tri nhận: Ghi chép và suy nghĩ [Cognitive linguistics: Notes and thoughts]. Social Sciences Publishing House. https://vietbooks.info/threads/ngon-ngu-hoc-tri-nhan-ghi-chep-va-suy-nghi-nxb-khoa-hoc-xa-hoi-2007-tran-van-co-429-trang.75870/
Vo, T. L. H., & Ha, T. H. (2025). Ẩn dụ tri nhận về trí tuệ nhân tạo trên trang tin Giáo dục Việt Nam [Cognitive metaphors for artificial intelligence on Vietnam Education news]. Journal of Language and Culture Studies, 9(1), 127–142. https://vjol.info.vn/index.php/nnvh/article/view/113911